بروکراتیسم ایرانی؛ مانع جدیِ انقلابی گری
  • 1396/03/16 04:57
  • 23027
یادداشت وارده/ غلامرضا منصوری

بروکراتیسم ایرانی؛ مانع جدیِ انقلابی گری

بروکراسی حاکم بر ادارات، اغلب در مقابل شفا سازی و روان سازی امورات مقاومت گسترده ای دارند. کوچکترین مثال آن را می توان ممانعت از ادغام سازمان های فرهنگی شهرداری تبریز در قالب یک سازمان متمرکز مشاهده نمود.

گروه سیاسی زیتون؛ یادداشت وارده/ غلامرضا منصوری

در مقاله قبل (اینجا) به بررسی گوشه هایی از فکت ها در مورد سیستم بروکارتیک امریکایی پرداختیم تا نشان دهیم چرا و چگونه رییس جمهور این کشور علیرغم وعده های سیاسی قبل از انتخابات و یا حتی علیرغم شعارهایی که عملی شدن یا نشدن آنها می تواند نقش مهمی در انتخاب مجدد وی در سال 2021 داشته باشد، مانند روال روسای جمهور سابق عمل نمود.

البته می شد این مباحث را به مواردی چون Obama care ، دیوار حایل با مکزیک ، معاهده ترانس پاسفیک ، نفتا و یا معاهده پاریس نیز کشاند . اما مجالی بر آنها نیست. این نوشته تنها بر آن بود تا سندی ارائه نماید بر این ادعا که حتی در کشوری که بیشترین علایم ظهور شرایط پست مدرنیزم و دوران جدید فرا صنعتی را دارد چرخ های بروکراتیک می تواند مانع از تغییر چهره رویه های حاکمیتی باشد.

نکته تلخ تطبیق مقایسه ای ایران و آمریکا نیز همین جاست. کشور ایران با حاکمیتی مطلوب و ایدئولوژیک با کمترین تطبیق اندیشه ای و محتوایی با آموزه های سرمایه داری، متاسفانه گرفتار این بلای بروکراتیسم شده است.

شاخصه های این بروکراتیسم ناکارآمد را می توان در چند بندِ مختصر ارائه نمود:

1- بدنه چاق و تنبل دولت ها. متاسفانه در کشور ما بنا به یک روایت بالای 3 میلیون و بنا به ورایتی دیگر نزدیک 5 میلیون مزدبگیر دولتی وجود دارد. این بدنه فعال و گسترده قطعا علاوه بر اینکه منابع مادی کشور را به خود اختصاص می دهد، بستر مناسبی هم برای رشد مفسده ها و انحرافات اداری و .. است. این در حالی است که در ژاپن تعداد کارمندان دولت به سختی به 200 هزار نفر می رسد آنهم با جمعیتی معادل دو برابر ایران.

2- فرایندهای خسته کننده قانونی برای استحصال حقوق. این موضوع را از شرایط اخذ یک وام 2 میلیو تومانی بگیرید تا مراحل احقاق حق در یک پرونده حقوقی در دستگاه قضائی و ..

3- وجود لایه هایی از مدیران رسوب کرده و ادرات دولتی که با تغییر مدیران ارشد نیز همچنان بر امورات خود مسلط هستند. نمونه ای از اینها را باید چیت چیان  و نعمت زاده و ترکان و دهها مدیر دولتی جستجو کرد.

این عزیزان بر اساس قانون مبادله مدیر، هیچ گاه از سمت ها برکنار نمی شوند بلکه از جایگاهی به جایگاه دیگر منتقل می گردند. اینها البته معروف های این لایه اداری بودند و گرنه با توجه به گستردگی سازمان اداری کشور این افراد شاید بالغ بر دهها هزار نفر باشند.

این افراد با یافتن زمینه های استفاده از رانت های اداری و اطلاعاتی، می توانند زمینه های فساد را فراهم نمایند و از این طریق طبق فرمایش رهبری موجب آسیب به اعتماد عمومی کشور شوند. در فساد اخیر شهرداری تبریز اغلب کارمندان دستگیر شده شهرداری جزو همین مدیران رسوبی بوده اند.

4- مقاومت در برابر شفاف سازی و روان سازی. بروکراسی حاکم بر ادارات، اغلب در مقابل شفا سازی و روان سازی امورات مقاومت گسترده ای دارند. کوچکترین مثال آن را می توان ممانعت از ادغام سازمان های فرهنگی شهرداری تبریز در قالب یک سازمان متمرکز مشاهده نمود.

این مساله علیرغم تائید نظر کارشناسی و معقول فواید این کار صورت پذیرفت، تنها برای حفظ جایگاه سازمانی چند مدیر. از سوی دیگر شفاف سازی ها به دسترسی عمومی مردم به اطلاعات منجر شده و مانع از ایجاد رانت های خاص می گردد به همین دلیل نیز مورد مخالفت سیستم های بروکراتیک ناکارآمد است.

به نظر می رسد سیستم برورکاسی کشور مهمترین چالش همه مدیران ارشد نظام برای ایجاد تحول انقلابی در کشور است. اگر این مقوله مهم اصلاح نشود، بسیاری از شعارهای انقلابی نیز همچنان در اذهان باقی خواهد ماند و عملیاتی نخواهند شد.

کلید واژه ها:
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  

زیتون آماده دریافت نظرات،اخبار و تحلیل های مخاطبین جهت انعکاس می باشد.